Monika Rogozińska

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Start Wydarzenia Szukając tożsamości. Chełm - XI Dni Kultury Chrześcijańskiej

Szukając tożsamości. Chełm - XI Dni Kultury Chrześcijańskiej

 Dlaczego „Król Czekolady”, milarder z Ukrainy sponsorował wykopaliska polskich archeologów obok bazyliki w Chełmie? Kluczem do tej szczodrości przyszłego prezydenta Ukrainy jest historia tego miasta. Chełm odwiedziłam w maju 2014 r. zaproszona z prelekcją na XI Dni Kultury Chrześcijańskiej.
 
Chelm1 2014  Chelm2 2014                  
Fot. Monika Rogozińska

Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny na Górze Chełmskiej

W bazylice tej znajduje się kopia cudownego obrazu Matki Boskiej Chełmskiej. Legenda mówi, że oryginalną ikonę przywiozła w posagu Anna, córka i siostra cesarzy Bizancjum, po ślubie z Włodzimierzem Wielkim w 988 r. księżniczka ruską. Włodzimierz z dynastii Rurykowiczów, żeniąc się z Anną przyjął chrzest (dziś jest świętym prawosławnych i katolików). Ziemie te wcześniej odbił „Lachom” i włączył do Rusi Kijowskiej.
Daniel Romanowicz (boczna linii Rurykowiczów) syn księcia halicko-włodzimierskiego, po babce prawnuk Bolesława Krzywoustego, Chełm uczynił miejscem rezydowania, stolicą księstwa Halicko-Włodzimierskiego i obwarował po najeździe Tatarów na Ruś. Przeniósł tu biskupstwo prawosławne i ufundował kilka świątyń. W cerkwi Bogurodzicy, w miejscu dzisiejszej bazyliki, znajdowała się ikona Matki Bożej.
Podczas kolejnej inwazji Mongołów i Tatarów w 1241 r. Daniel obronił Chełm. Szukając sprzymierzeńców, uzyskał od papieża Innocentego IV zgodę na koronację. Przeszedł na katolicyzm i w 1253 r. w Drohiczynie nad Bugiem został koronowany przez legata papieskiego Opizona na pierwszego króla Rusi. Król Daniel I Halicki założył Lwów, który nazwał imieniem syna. Po śmierci w 1264 r. pochowano go w Chełmie.
Wnuk Daniela, syn Lwa - Jerzy I, też koronowany, został pochowany w Chełmie 1308 r. Po tragicznej śmierci synów Jerzego, otruciu następnego władcy, Chełm z księstwem Chełmsko-Bełskim przechodził w ręce polskie lub litewskie. Do państwa polskiego włączyła Chełm św. Jadwiga, koronowana na króla Polski, poślubiona Władysławowi Jagielle. W skład Rzeczpospolitej ziemia chełmska wchodził do rozbiorów w XVIII w.
 
 
Chelm3 2014 Kosciol Rozeslania Apostolow
                                    Fot. Monika Rogozińska
 
Kościół Rozesłania Świętych Apostołów - wotum króla za zwycięstwo w bitwie pod Grunwaldem
 
Biskupstwo łacińskie powstało tu w XIV w. z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego. Kościół pw. Rozesłania Świętych Apostołów ufundował król Władysław Jagiełło. Upamiętniał zwycięstwo w bitwie pod Grunwaldem rozegranej w dniu Święta Rozesłania Apostołów. Obecny kształt kościoła położonego blisko rynku zaprojektował włoski architekt baroku Paweł Fontana.
Od czasu Daniela Romanowicza w Chełmie funkcjonowała diecezja prawosławna, o przywilejach potwierdzonych przez króla Polski. W 1596 r. władyka prawosławny przystąpił do Unii Brzeskiej - Chełm stał się siedzibą biskupstwa unickiego (obrządek grekokatolicki). Obecną katolicką Bazylikę Narodzenia Najświętszej Maryi Panny zbudowano w XVIII w. według projektu Pawła Fontany, jako katedrę unicką. Przechodziła różne dzieje wraz z losami tych ziem. Była soborem prawosławnym, składem broni i amunicji, w jaki podczas I Wojny Światowej zamienili ją „europejscy” Austriacy, kościołem jezuickim w okresie międzywojennym, znowu cerkwią z nadania innych „Europejczyków” - okupantów niemieckich podczas II Wojny Światowej. Płonęła i znowu ją odbudowywano. Miejsce święte dla chrześcijan, które powinno łączyć.
Do słynnej Matki Bożej Chełmskiej przybył Tadeusz Kościuszko, żeby dziękować za zwycięstwo w Bitwie pod Racławicami 1794 r. Oryginał obrazu po raz pierwszy sprofanowali Tatarzy podczas najazdu w XIII w. Wywieziony w czasie I Wojny Światowej w głąb Rosji, znajduje się w Muzeum Ikony Wołyńskiej należącego do Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego w Łucku na Ukrainie.
         W Chełmie, mieście wielokulturowym typowo dla Rzeczpospolitej, od XVI w. do II Wojny światowej istniała czynna synagoga. Nagrobkami cmentarza żydowskiego Niemcy wybrukowali drogi. Centrum prawosławia ziemi chełmskiej stanowi dziś cerkiew pw. Św. Jana Teologa Apostoła i Ewangelisty.

 Chelm4 2014 wzgorze i Krol Czekolady     Chelm5 2014 wzgorze i Krol Czekolady                                   Fot. Monika Rogozińska

 Wysoka Górka, najwyższe wniesienie Góry Chełmskiej obok bazyliki

       Polscy archeolodzy badali tu pozostałości X. w grodu i XIII w. zamku wzniesionego przez Daniela Romanowicza, pierwszego króla Rusi. Miliarder Petro Poroszenko, który w czerwcu 2014 r. został prezydentem Ukrainy, wspierał te prace archeologiczne. Czego tutaj szukał? Zapewne tożsamości swego narodu.

      „Zawsze takie Rzeczypospolite będą jakie ich młodzieży chowanie” - stwierdził ponad 400 lat temu Jan Zamoyski - kanclerz wielki koronny i hetman Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w akcie fundacyjnym Akademii Zamojskiej w Zamosciu oddalonym od Chełma kilkadziesiąt kilometrów.

Chelm6 2014 W Zamosciu                                                            Fot. Monika Rogozińska

W Zamościu z Tadeuszem Bonieckim oraz wspierającym go wolontariuszem Radosławem Jareckim

     XI Dni Kultury Chrzescijańskiej w Chełmie (11 maja - 5 czerwca 2014 r.) organizował lokalny Oddział Katolickiego Stowarzyszenia Civitas Christiana. Jego nieoceniony wiceprezes Tadeusz Boniecki, oddany edukacji młodzieży, wyrownywaniu jej szans i opiece nad chorymi, zaraża miłoscią do tej ziemi. Dzięki niemu poznałam wspaniałych nauczycieli, dla których praca z młodzieżą jest pasją i misją.

Chelm8 2014.Z uczniami i nauczycielka ZSO nr 6  Chelm9 2014. Najmlodszy sluchacz              Fot. Radosław Jarecki

Z grupą uczniów i nauczycielką Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 6 w Chełmie i najmłodszym słuchaczem z solidnymi zadatkami na eksploratora, tymczasem spragnionego.

Chelm10 2014. W siedzibie KSCCh z Radoslawem Jareckim                                                  Fot. Radosław Jarecki

Wyposażenie siedziby Katolickiego Stowarzyszenie Civitas Christiana w Chełmie: fotele, stoły, półki, półeczki, ozdoby na ścianach, malowidła, lampiony z pomalowanych słoików wypełnionych odłamkami kredy, cegły i świecami zaprojektował i zrobił wolontariusz p. Radek Jarecki.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Książka "Lot koło Nagiej Damy"

lot kolo nagiej damy

Julian Krzyżanowski (1892 – 1976)

Emilia Julian Krzyzanowscy 178x240


Linki